VIJETNAMSKI MODEL
Globalna zvezda novih tržišta

Nije uvek bilo tako. Pre samo 40-tak godina, Vijetnam je bio jedna od najsiromašnijih država na svetu. Zemlja se oporavljala od tri decenije razornih ratova protiv francuskog kolonijalizma i intervencionizma Sjedinjenih Američkih Država. Rast u okviru vladinih petogodišnjih centralnih planova je bio anemičan. Do sredine 80-tih godina prošlog veka nominalni ukupan domaći proizvod po glavi stanovnika bio je zaglavljen između 200 i 300 dolara.

Sve se promenilo posle 1986. kada je na šestom kongresu Komunističke partija Vijetnama (KPV) usvojena politika Doi Moi („Obnova“), niz ekonomskih i političkih reformi koje su usmerile zemlju da postane „socijalistički orijentisana tržišna privreda“. Od tada su vlasti smanjivale carinske stope, otvarale državne granice za trgovinu i strane investicije i uveliko ulagale u ljudski kapital. Izašli su iz grupe najsiromašnijih.

Danas je Vijetnam jedna od zvezda novih tržišta. Njen ekonomski rast od šest do sedam odsto nadmeće se sa onim u susednoj Kini. Vrednost izvoza nadmašuje ukupan nacionalni BDP. U Vijetnamu se proizvodi sve, od sportske odeće „Najk“, do pametnih telefona „Samsung“. Za proizvodnju je ostalo malo rezervnih radnika ili proizvodnih pogona.

Analitičari iz Svetske banke i njujorškog strateškog instituta „Brukings“, potkrepljuju ekonomski uspon zemlje podacima da su vlasti u Vijetnamu usmerile velika javna ulaganja u osnovno obrazovanje. I to u vreme kada je broj stanovnika brzo rastao – od 60 miliona 1986, na blizu 98 miliona danas, od kojih je 60 odsto mlađe od 35 godina. Vijetnam je, takođe, uložio veliki novac u infrastrukturu i obezbedio jeftin masovni pristup internetu.

Ta ulaganja su se isplatila. Vijetnam je postao čvorište stranih investicija i proizvodnje u jugoistočnoj Aziji. Japanske i korejske kompanije za elektroniku, i mnoštvo evropskih i američkih proizvođača odeće imaju fabrike u ovoj zemlji koja se prostire na 332.000 kvadratnih kilometara.

Vijetnam je danas po Svetskoj banci ekonomija nižih srednjih prihoda, a prema Svetskom ekonomskom forumu, nalazi se u grupi nacionalnih privreda čiji su procesi ekonomskog rasta inkluzivniji i održiviji. Takođe je položaj žena poboljšan, mada i dalje neravnopravan, u pogledu stope zaposlenosti i prihoda.

 

 

Piše Borislav KORKODELOVIĆ

Opširnije pročitajte u našem štampanom izdanju