BRDO HEROJA VOJVODE SINĐELIĆA:
JESEN NA ČEGRU

Na samo osam kilometara severoistočno od centra Niša, između sela Kamenica i Donji Matejevac, bliže Kamenici, nalazi se malo prirodno uzvišenje Čegar. Ovo uzvišenje je od čuvene bitke 1809. godineu Prvom srpskom ustanku, postalo istaknuto istorijsko mesto u nacionalnom sećanju i pisanoj istoriji borbi za slobodu srpskog naroda.

Naime, na ovom mestu je 31. maja 1809. godine resavski vojvoda Stevan Sinđelić u ljutom boju sa Turcima, pucao u sopstvenu barutanu kako bi zaustavio prodor i napredovanje višestruko brojnije turske vojske, i tada su herojski stradali svi njegovi borci na čelu sa njim, ali i mnogobrojni turski vojnici. Od odrubljenih i odranih glava srpskih boraca, Turci su na ondašnjoj istočnoj periferiji Niša sazidali čuvenu Ćele-kulu.

Prvo spomen-obeležje na Čegru podignuto je po oslobođenju Niša od Turaka, 1878. Godine, u vidu manje granitne piramide. Spomenik je podigao srpski knjaz Milan Obrenović, oslobodilac Niša i južne Srbije. U čast obeležavanja 50.godišnjice oslobođenja od Turaka, 1927, u prisustvu tadašnjeg kralja Aleksandra Karađorđevića, podignut je i osveštan današnji spomenik u vidu vojnog utvrđenja – kule, po projektu Julijana Dj (Đ)upona, arhitekte iz Niša. Sadašnje spomenobeležje podignuto je na istom mestu gde se nalazio prvobitni granitni spomenik, koji je sačuvan i zadržan u prizemnoj niši novopodignutog spomenika. Iznad te niše nalazi se bronzano poprsje vojvode Stevana Sinđelića, rad niškog vajara Slavka Miletića.

Prilikom obeležavanja 180 godina od čuvene Čegarske bitke, uređen je plato oko spomenika i obnovljen je sam spomenik. Već tri decenije domaće i strane turiste, đačke i ostale stručne ekskurzije iz zemlje i inostranstva na ovom spomen-kompleksu dočekuje čuveni muzejsko-turistički volonter iz susednog Matejevca, Selomir Marković Sele. Više od decenije i po mu u ovoj važnoj prezentaciji ovog spomenkompleksa pomažu i svi članovi porodice. Prošle godine je dobio godišnju nagradu Grada Niša „11. januar“. Porodica se, inače, izdržava prodajom turističkih suvenira. Svaki posetilac, od ovih gostoprimljivih domaćina i čuvara, redovno biva ponuđen besplatnom kafom i ratlukom sa orasima.

Svakom dobronamernom posetiocu ostaje u trajnom sećanju, neponovljivo gostoprimstvo i ljubaznost ove porodice, a na prvom mestu nadahnuta i sadržajna beseda Seleta Markovića, kojom drži u punoj pažnji posetioce ovog svetog mesta i nakon odlaska sa Čegra.

Tekst i foto Branislav Tikić