Muzej ugljarstva u Senjskom rudniku

Kako se kopalo crno zlato

Lep je i nekako mističan taj kraj. Malo mesto Senjski Rudnik, udaljeno dvadesetak kilometara od Ćuprije i Despotovca, okruženo je planinama i brdima ispresecanim nevelikim vodotokovima. Koga put nanese na tu stranu ima u čemu da uživa. Jer, čim se prođe mesto Senje, eto manatira Ravanice, zadužbine kneza Lazara. Put dalje vodi ka Senjskom Rudniku, a onda uzbrdo, serpentinama, ka Pasuljanskim livadama. Na obodu ove prelepe zaravni put se račva, pa ko želi može putem po zaravni dublje u istočni deo, a na drugu stranu vodi cesta ka manastiru Manasiji, Resavskoj pećini, vodopadu i izletištu Lisine…I još mnogo toga lepog ima u ovom kraju-arheoloških lokaliteta, termalnih izvora, pećina, vodopada i brzih nevelikih rečica i potoka.

U tom malom mestu Senjski Rudnik nalazi se istoimeni ugljenokop. Senjski rudnik, osnovan 1853. godine, najstariji je aktivni rudnik mrkog uglja u Srbiji i predstavlja najstariju očuvanu industrijsku oblast.

– Istorija Senjskog Rudnika počinje pronalaskom uglja davne 1849. godine – kaže kustos Danijela Trajkovska. – Ovo malo rudarsko naselje smatra se začetnikom srpske industrijalizacije, jer je ugalj koji je ovde iskopavan prvenstveno korišćen za potrebe Topolivnice u Kragujevcu, jedne od prvih srpskih fabrika. Izgradnjom magistralne pruge Beograd-Niš, ukazala se mogućnost za savremeniji vid transporta uglja, pa je izgrađena prva industrijska pruga uskog koloseka u Srbiji koja je išla od Senjskog Rudnika do Ćuprije, a puštena je u rad 1892. godine.

Naša sagovornica dodaje da se razvojem rudarstva razvijalo i samo naselje. U potrazi za „hlebom sa sedam kora“ Senjski Rudnik su naseljavali ljudi iz svih krajeva zemlje pa i šire. Krajem 19. veka Senjski Rudnik postaje pravi rudarski gradić, odnosno naselje tipično za industrijske zajednice kasnog 19. i ranog 20. veka. Očuvane su stambene zgrade, škola, crkva, zgrada železničke stanice, bolnica, Dom kulture…

Piše O. RADULOVIĆ