Osam vekova autokefalnosti SPC – Stefan Nemanja utemeljitelj crkve

Knjiga „Srpska pravoslavna crkva. Osam vekova istorije u slici i reči“, iz koje donosimo najzanimljivije delove, je bez sumnje najvrednije monumentalno i kapitalno delo koje je izašlo povodom ovog vanvremenski velikog jubileja-osam stotina godina autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve. Autori ovog prvog ilustrovanog pregleda istorije SPC su doc. dr Boris Stojkovski, dr Valentina Vuković i Srđan Ercegan. Izdavač je renomirana kuća „Data status“ iz Beograda, a jedna od najuglednijih štamparija „Balaton“ iz Novog Sada štampala je ovu kapitalnu monografiju. Knjiga obiluje ekskluzivnim ilustracijama. Fotografije i slike (više od 200) potiču iz većini nedostpunih manastirskih riznica, ali i iz crkava, manastira, muzeja, arhiva i drugih ustanova i delo su Pavla Marjanovića i Martina Candira, dvojice vrsnih umetnika sa fotoaparatom

Osnivač srpske države, utemeljitelj i dinastije i Crkve – veliki župan Stefan Nemanja rođen je u Duklji, 1113. godine, i kako drugih sveštenika u tom pod-ručju nije bilo, kršten je prvo po latinskom obredu. Kada se njegova porodica vratila u Srbiju, miro-pomazan je, kako piše Sveti Sava, po pravoslavnom obredu u Crkvi Svetih Petra i Pavla u Rasu. Isprva je bio udeoni knez, koji je, zajedno sa braćom Miroslavom i Stracimirom, priznavao vlast svog najstarijeg brata velikog župana Tihomira. I pre nego što je postao jedini vladar, uz pomoć Vizantije, njenog cara Manojla Prvog Komnina (1143-1180), kao i crkve, ponašao se kao samostalan vladar u svojoj udeonoj kneževini. Vladao je potom samostalno Srbijom od 1166. do 1196. godine.

Od početka je bio izuzetno tesno vezan za crkvu. Kao udeoni knez iz-gradio je dve crkve. Prvi je Manastir Svetog Nikole u Kuršumliji, najsta-rija zadužbina Stefana Nemanje, koju je, zajedno sa obližnjim manastirom, posvećenom Bogorodici (Petkovača), podigao između 1159. i 1166. godine. Nakon što je u građanskom ratu 1168. godine, u bici kod sela Pantina, pobedio brata Tihomira, Nemanja se učvrstio na prestolu kao srpski veliki župan. Vrlo brzo, međutim, ušao je u sukob sa svojim doskorašnjim patronom vizantijskim vasilevsom Manojlom Prvim Komninom. To je bio spoljnopolitički obrazac skoro svih nemanjićkih vladara. Iako je Vizantija, a sa njom i pravoslavlje, postalo osnovni i ključni činilac srpskog identiteta, istovremeno je Carstvo bilo i najveći protivnik i Srbija se širila na račun Vizantije, i sa zapadnim zemljama bila deo koalicija protiv nje.

Nastavak pročitajte u broju 3135.