PLANINA ROGOZNA NA KiM
Zaboravljena i opustela

Na krajnjem severu Kosova i Metohije, na planini Rogozni, preko koje prolazi administrativna linija južne srpske pokrajine sa Srbijom, danas je  sve više sela bez stanovnika  kao i zakatančenih i srušenih kuća nego onih u kojima se živi. Rogozna pripada opštinama: Zubin Potok, Kosovska Mitrovica, Zvečan, Leposavić, Raška, Novi Pazar i Tutin. I, iz svakog ovog opštinskog centra ima više putnih pravaca koji vode do brojnih sela na planini koja iz dana u dan postaje sve pustija. Do središta planine iz Novog Pazara, Zubinog Potoka i Leposavića stiže se asfaltnim putem, ali asfaltom  još nisu pokrivena dva-tri kilometra, pa nije spojio ove opštine. Na Rogozni, koja je bila u sastavu prve srpske države, Stare Raške,  i na kojoj su Nemanjići imali dvorce i letnjikovce, veoma se teško živi. Iako je do središta Rogozne stigao asfaltni put, do brojnih sela puta još nema, a struja je uvedena tek osamdesetih godina prošlog veka. Sela su  i danas „Bogu iza leđa“ i zaboravljena od svih.

– Od nekadšnjih 150 žitelja u selu Junake, u opštini Zubin Potok, danas je ostalo još troje. Tako je i u svakom drugom selu, više je zakatančenih kuća nego onih u kojima se živi. Na Rogozni umiru i sela i seljaci! Zatvorene su škole, a pesme čobana, sa svadbi i ispraćaja u vojsku, već poodavno se ne čuje. Starci ni stoku ne mogu više da drže i čuvaju – žali se Svetomir Vlašković, iz Lučke Rijeke, sela koje počinje od Jadranske magistrale, pored jezera Gazivode, pa se proteže severno do sela i najviših vrhova Rogozne, koji pripadaju Novom Pazaru.

Mesna zajednica Lučka Rijeka ima čak 16 sela i zaselaka i ona je geografski primer razbijenog tipa sela. Danas – i primer poluopustelih sela.

U poslednje tri decenije na Rogozni je „umrlo“ čak 11 sela: Smilov Laz, Lukov Do, Jablanica, Zlatare, Niš (SO Novi Pazar), Drainovići, Katići, Virijevići, Kijevci, Stevovići, Vojmisliće i Donje Paruce (SO Zubin Potok). U isto vreme zatvorene su četiri osnovne škole koje pripadaju Zubinom Potoku i Zvečanu: u selu Junake, Kobilja Glava, Rujište i Rudine. Preostale škole, uglavnom u podnožju planine, rade sa veoma malim brojem đaka.

 

Tekst i fotografije Zoran Vlašković

Opširnije pročitajte u našem štampanom izdanju