GOLEMI STOL NA STAROJ PLANINI
Olimp Babušnice

Prema legendi, vrh Golemi stol, na Stolskoj planini, zaravnjen je jer je svojevremeno Marko Kraljević stao na tu planinu i bacio kamen čak na drugu planinu. Pretpostavljamo onda da se od Markove siline i jačine planina zaravnila. U drugoj verziji Marko Kraljević je sa susednog brda skočio na Stol, pa ga zaravnio. To mesto zove se Skokovje. U trećoj verziji Marko Kraljević je u vreći nosio plen, pa je tu seo da se odmori. Onda mu se vreća iscepala, jedan manji deo je iscurio iz vreće i nastao je Stolski kamik, kako, inače, lokalno stanovništvo naziva Golemi stol.

To je legenda. Gramatika ima sasvim drugačiju verziju. Golemi je veliki. Da je samo golem, značilo bi da je to neki sasvim običan vrh, sasvim običan Stol. Ali on je golemI, sa ovim i na kraju, a to znači da je to tačno određeni, a ne bilo koji stol. A i Stol je Stol, a ne sto. Bez prelaska l u o. I bez sažimanja samoglasnika. Dakle, StoL sa ovim l na kraju. Sad, zašto stol, to više nije gramatika. Stol je sto jer sa svojim oblikom trapeza (ovo bi već mogla biti matematika) liči na veliki sto koji se može uočiti iz daljine i koji poziva putnike namernike da dođu u Lužnicu i Babušnicu i osete gostoprimstvo, jer ovde domaćini znaju da ugoste onako kako se to ne viđa često.

O Golemom stolu sa aspekta geografije? Može? Može. Stolska planina sa vrhom Golemi stol nalazi se na području Lužnice i oivičava Lužničku kotlinu sa istočne strane. Planina se prostire od sela Gornji Striževac do Zvonače Banje, od Šljivovičke planine do planine Ruj. Većim delom Stolska planina nalazi se na teritoriji opštine Babušnica, a jednim, manjim delom pripada i području opštine Pirot. Najviši vrh je Rnjos (1274 m), a najatraktivniji vrh jeste Golemi stol (1239).

Istorija? Da, i ona ima svoju priču u vezi sa ovom planinom. Na putu za Stol prolazi se kroz mesto Donji Striževac, gde je kralj Aleksandar Obrenović, u periodu od 1892. do 1893.godine, gradio srpsko vojno utvrđenje. Kralj je u to vreme i boravio u ovim krajevima sa kraljicom Dragom i uživao u lepotama Stolske planine. Od tada, dva sela u podnožju ove planine dobila su i imena po ovom kraljevskom paru – Aleksandrovac, po kralju Aleksandru, i Draginac, po Dragi Mašin.

 

Piše  Vesna Todorov

Opširnije pročitajte u našem štampanom izdanju