Osam vekova Autokefalnosti srpske Pravoslavne crkve

Knjiga „Srpska pravoslavna crkva. Osam vekova istorije u slici i reči“, iz koje donosimo najzanimljivije delove, je bez sumnje najvrednije monumentalno i kapitalno delo koje je izašlo povodom ovog vanvremenski velikog jubileja-osam stotina godina autokefalnosti Srpske pravoslavne crkve. Autori ovog prvog ilustrovanog pregleda istorije SPC su doc. dr Boris Stojkovski, dr Valentina Vuković i Srđan Ercegan. Izdavač je renomirana kuća „Data status“ iz Beograda, a jedna od najuglednijih štamparija „Balaton“ iz Novog Sada štampala je ovu kapitalnu monografiju. Knjiga obiluje ekskluzivnim ilustracijama. Fotografije i slike (više od 200) potiču iz većini nedostpunih manastirskih riznica, ali i iz crkava, manastira, muzeja, arhiva i drugih ustanova i delo su Pavla Marjanovića i Martina Candira, dvojice vrsnih umetnika sa fotoaparatom

Period neposredno pred proglašenje autokefalnosti Srpske crkve karakteriše i razvoj srpske pismenosti i kulture. Celokupna srpska srednjovekovna kultura rasla je i raz-vijala se pod okriljem crkve. Prema nekim najnovijim naučnim istraži-vanjima, najstariji srpski jezički i pisani spomenici jesu zapisi Dimitrija Sinaita, koji je živeo gotovo stoleće pre Svetoga Save. Bez sumnje uz ove spise, najvažniji spomenik srpske pismenosti i književnosti i jedan od temeljnih spisa evropske, pa i svetske kulturne baštine predstavlja Miro-slavljevo jevanđelje.Miroslavljevo jevanđelje nastalo je u poslednjoj četvrtini dvanaestog veka, najverovatnije između 1180. i 1187. godine u manastiru, odnos-no Crkvi Svetog Petra i Pavla, kod današnjeg Bijelog Polja, zadužbi-ni humskog kneza Miroslava, brata Stefana Nemanje. Ispisao ga je i iluminirao pisar po imenu Grigorije dijak. Po svom izgledu i sadržini Miroslavljevo jevanđelje predstavlja jedinstven pisani spomenik u isto-riji srpske, ali i svetske kulture. Pi-sano je na tankom belom pergamentu, sadrži ukupno 181 list, odnosno 362 strane i 296 inicijala i minijatura. Grigorije dijak autor je svih minijatu-ra i inicijala, ispisao je i alilujare,natpise i tekst na stranama 358-360. Miroslavljevo jevanđelje je Unesko 2005. godine uvrstio u svoju biblioteku „Pamćenje sveta“ čime je postalo jedno od 120 najvrednijih kulturnih dobara koje je stvorila ljudska civilizacija ikada.Svakako ključan događaj za istoriju celokupne Srpske pravoslavne crkve jeste dobijanje autokefalnosti. Kao što je dobro poznato, prvi srpski arhie-piskop postao je Sava Nemanjić – Sveti Sava. Očigledno je imao jasnu viziju kako da crkvu podigne na nivo arhi-episkopije, a njegova harizma i lični ugled koji je već uživao u vizantijskom i uopšte pravoslavnom svetu su jasan pokazatelj zbog čega je baš on izabran.

Nastavak pročitajte u broju 3136.